Kerstmis is hier - en het smaakt nog steeds naar een Tsjechische kindertijd 🎄
In Tsjechische huizen was de kerstboom nooit alleen iets om naar te kijken. Het was iets om te eten. Iets tussen de glazen ballen hingen chocoladefiguren, ingepakte salonky en peperkoek aan dunne rode linten - en elk kind in de kamer wist precies welke tak wat vasthield. 
Elk kind kende ook de truc. Je haalt de figuur voorzichtig naar beneden, eet de chocolade en hangt de lege folie precies terug waar hij was. Van de deurpost lijkt de boom nog steeds vol. Moeders wisten het altijd. Ze wachtten gewoon tot kerstavond om het te vermelden.
De figuren waren altijd het gemakkelijkste doelwit - hol, licht, bijna gewichtloos zodra je je werk had gedaan. De romige met citroen- en karamelvulling behoorden tot de kinderen. De truffelfiguren verdwenen stilletjes wanneer de volwassenen dachten dat niemand keek.
Snoepjes die ritselden wanneer iemand voorbij liep
Dan de salonky. Hun verpakkingen waren aan beide uiteinden gedraaid zodat ze over een tak konden worden gehangen, en wanneer iemand te snel de kamer overstak, fluisterde de hele boom. Tsjechische families hebben generaties lang gediscussieerd over welke smaak het recht heeft om daar te hangen - banaan in chocolade, Margot, of Koko. Niemand heeft ooit die discussie gewonnen, en niemand wil dat.
De afbeeldingen die naar sneeuw ruiken
En dan is er Josef Lada. Zijn rondogige kinderen, de sleeën, de scheve kleine kerk onder een heuvel van sneeuw - voor Tsjechen is die tekening geen illustratie van Kerstmis. Het is Kerstmis. Generaties groeiden op met zijn winterdorpen op kalenders, op ansichtkaarten en op snoepverpakkingen, en op het moment dat je ze ziet, zegt iets in je stilletjes december. 
Daarom eindigen de chocolade tongen verpakt in Lada's winterscènes meestal in een pakket voor de afbeeldingen eerst en de chocolade tweede.
Dan de kleine dingen waarvan niemand in het buitenland heeft gehoord en die iedereen uit Tsjechië mist: oblatky, die papierdunne ronde wafels, nauwelijks zoet, onmogelijk te eten zonder dat de hele keuken het hoort. Of Arabesky, de fruitgels die het hele jaar in de kast van iemands grootvader leefden en alleen in de winter tevoorschijn kwamen.
En deze week zijn ze teruggekomen
De eerste kerstleveringen van het jaar hebben ons bereikt. De plank is nog bescheiden - eerste leveringen zijn dat altijd - maar de bekende gezichten staan er al op, en we blijven onze 🎄 kerstcollectie aanvullen door de herfst heen. Deze edities worden eenmaal per jaar gemaakt, dus elke blijft alleen zolang de voorraad strekt.
Een praktische opmerking, als je dit ver van huis leest: oktober is de rustige maand. In december raakt de post druk en beginnen pakketten op hun eigen tempo te reizen - en een Mikuláš-pakket dat op de 7e aankomt, is geen Mikuláš-pakket meer. Het vroeg verzenden van de doos is gewoon vriendelijker voor iedereen, inclusief de persoon die erop wacht.
Geniet van Kerstmis met de nostalgische smaken die een beetje Tsjechië naar je tafel brengen.
